ABEREIDDI

Meistr Tir

Yr Ymddiriedolaeth Genedlaethol a pherchnogaeth breifat. Cyngor Sir Penfro sy’n gofalu am y toiledau a’r maes parcio.

Cyfleusterau

• Maes Parcio.
• Mae maes parcio uwchlaw Traethllyfn hefyd, a gellir cael mynediad iddo drwy Fferm Ynys y Bari (codir tâl).
• Toiledau Cyhoeddus.
• Mynediad i Gadeiriau Olwyn i’r Morlyn Glas (Blue Lagoon).
• Teleffon Argyfwng.
• Fan hufen iâ yn yr haf.

Disgrifiad

Mae’r safle’n gorwedd rhwng Abereiddi – Creigiau Castell Coch a Chwareli Llanfryn, Safle o Ddiddordeb Gwyddonol Arbennig (SDGA) ac Abereiddi – Creigiau Trwyncastell a’r Morlyn Glas SDGA. Cafodd y safle ei ddynodi oherwydd ei bwysigrwydd daearegol rhyngwladol. Mae’r llethrau arfordirol a chwarelyddol yn arddangos creigiau sydd o darddiad gwaddodol a folcanig fel ei gilydd. Datgelodd astudiaethau o’r safle fanylion am yr amodau lleol 470 miliwn o flynyddoedd yn ôl. Mae yma ludw folcanig sydd wedi tarddu o Ben Strymbl ac Ynys Dewi (Ramsey), safleoedd a oedd yn llosgfynyddoedd byw bryd hynny.
Mae’r ecosystemau morol sydd i’w gweld yn y Morlyn Glas yn unigryw i dde orllewin Prydain.
Ceir yma doreth o rywogaethau sy’n brin yn y môr mawr, ynghyd â digonedd o fwytawyr crog (oherwydd yr holl laid sydd yn y morlyn) e.e. chwistrell fôr (sea squirt) a’r mwydyn gwrychog (bristle worm). Ceir hefyd amrywiaeth o sbyngau, gydag ambell un ohonynt yn rhai prin.
Creadigaeth o waith dyn yw’r Morlyn Glas a ffurfiwyd yn dilyn y chwarela am lechi a fu yn yr ardal. Mae bythynnod y chwarelwyr a’r adeiladau eraill sy’n perthyn i’r chwarel ac sydd bellach yn anghyfannedd hefyd i’w gweld yma.

Gweithgareddau

Plymio: Mae’r Morlyn Glas yn lle da i blymio o’r lan a gwneir defnydd da ohono pan fydd tywydd garw yn peri bod lleoliadau mwy agored yn llai ymarferol. Mae ceisio lansio cychod plymio sy’n fwy na 4m bron yn amhosibl - defnyddiwch Borthgain neu Borthclais.

Brigo Tonnau/Caiacio: Yn eithaf poblogaidd ar gyfer y naill weithgaredd a’r llall, ac mae modd defnyddio’r safle pan fydd Niwgwl neu’r Porth Mawr (Whitesands) yn rhy wyntog, ond gwyliwch y cerrynt terfol grymus ar yr ochr ogleddol a’r greigres sydd y tu mewn i’r parth brigdonni! Mae’r ardal yn fwyaf cyfeillgar pan fydd y llanw’n ganolig neu ar ei isaf. Mae’r morlyn ei hun yn cynnig dwr diogel, cysgodol ond dwfn i gaiacwyr newydd.

Arfordiro: Taith boblogaidd sy’n cael ei defnyddio gan ganolfannau lleol o’r traeth allan i’r Morlyn. Mae amgylchiadau yn mynd yn fwy difrifol wrth fynd ymlaen gyda chreigiau brau, cerrynt llanw cryf ac nid oes yma un allanfa frys sy’n ddidramgwydd.

Manylion Pwysig

Mae is-ddeddfau’r Ymddiriedolaeth Genedlaethol yn gymwys ar eu tir hwy a dylid cydymffurfio â’r rhain ar bob adeg.
Mae sarnau a chreigiau cudd yn y Morlyn Glas, ac mae neidio i mewn yn gallu bod yn beryglus iawn.
Rhaid i ymwelwyr sy’n defnyddio parth y llanw fod yn ymwybodol o symudiadau’r llanw ar y diwrnod hwnnw a sylweddoli y gall rhai amodau llanw/hinsawdd achosi cerrynt peryglus iawn, (Yn arbennig yn Nhraethllyfn).
Cytunodd Yr Ymddiriedolaeth Genedlaethol a Chanolfannau Gweithgareddau Awyr Agored ar y llwybrau arfordiro, a dylai unrhyw grwpiau presennol neu grwpiau newydd sy’n dymuno defnyddio’r safle ar gyfer dilyn llwybrau newydd gysylltu â’r Ymddiriedolaeth Genedlaethol.
Ni ddylid symud llechi o adeiladau’r chwarel.
Gwaherddir morthwylio a symud samplau daearegol.
Mae’r traeth creigiog yn sensitif; ni ddylid symud samplau oddi yno.
Mae’r Morlyn ei hun yn ardal bwysig lle bydd morloi yn magu eu rhai bach a dylid osgoi aflonyddu ar y morloi a’r morloi bychain hyn (Medi – Rhagfyr).

Rhifau Cyswllt Defnyddiol

• Yr Ymddiriedolaeth Genedlaethol – 01348 837860
• Parc Cenedlaethol Arfordir Sir Benfro – 01437 764636
• Gwylwyr y Glannau, Aberdaugleddau – 01646 690909
• Cyngor Cefn Gwlad Cymru - 01437 766646

TELEFFON ARGYFWNG YM MAES PARCIO’R TRAETH