PORTH MAWR (WHITESANDS) A PHENRHYN TYDDEWI

Meistr Tir

Penrhyn Tyddewi - Yr Ymddiriedolaeth Genedlaethol
Maes Parcio – Cyngor Dinas Tyddewi
Cae Capel y Traeth a Thrwynhwrddyn (Ram’s Nose) - Parc Cenedlaethol Arfordir Sir Benfro

Cyfleusterau

• Maes Parcio - Tâl yn daladwy i gyngor Dinas Tyddewi (tymhorol yn unig).
• Toiledau.
• Achubwyr Bywyd - Tymor yr Haf yn unig, gyda Man Cymorth Cyntaf pan na fydd yn dymor yr haf.
• Bydd aelodau o Glwb Achub Bywyd Porth Mawr yn gweithio yn ystod penwythnosau prysur o bosibl.
• Caffi.
• Teleffon.
• Llithrfa.
• Mae Hostel Ieuenctid yn Llaethdy.

Disgrifiad

Porth Mawr. Stormdraeth a dderbyniodd statws baner las am ansawdd ei ddwr. Mae’n agored i’n patrwm hinsawdd - gwyntoedd o’r gorllewin yn bennaf - ac mae’r môr yn ymchwyddo ar brydiau. Mae traeth ei hun yn gadarn iawn o safbwynt ecolegol ac yn gwbl abl i wrthsefyll y pwysau gweithgareddau hamdden. Fodd bynnag, mae’r twyni crair sydd yn y cefndir yn fregus iawn ac mae’r creigiau a’r penrhyn isel i’r gogledd yn gartref i bryf copyn sy’n brin iawn yn ogystal â bod yn bwysig iawn o safbwynt daearyddol a botanegol.
Yn y gorffennol, byddai cychod bychain wedi marchnata o’r traeth ac mae gweddillion capel Celtaidd a gysegrwyd i Sant Padrig i’w weld drws nesaf i’r maes parcio.
Mae’r traeth, y twyni a’r creigiau isel ar y ddwy ochr dan ofal y Parc Cenedlaethol.

Penrhyn Tyddewi. Llecyn gwyllt a dramatig. Mae creigiau igneaidd caled y pentir amlwg hwn yn gartref i adar a phlanhigion sy’n brin yn genedlaethol ac mae’r ardal gyfan yn safle o ddiddordeb gwyddonol arbennig. Mae’r cymunedau o blanhigion bregus ac agored iawn i’w niweidio sydd i’w gweld mewn agennau/ar ysgafellau o ddiddordeb arbennig (ddringwyr, nodwch hyn, os gwelwch yn dda)
Bu dynion yn byw yma ers cyn cof ac mae olion siambr gladdu a chaer bentir yn dal yn amlwg. Mae’r ffaith iddynt gael eu cydnabod yn henebion rhestredig yn tanlinellu eu pwysigrwydd. Mae’r tir yn eiddo i’r Ymddiriedolaeth Genedlaethol a chaiff ei reoli’n bennaf fel gwarchodfa.
Defnyddir y safle yn helaeth fel man astudio gan fyfyrwyr daeareg; dylai grwpiau sy’n defnyddio’r ardal gymryd gofal. Gwaherddir morthwylio a symud samplau.
Tir cwmin yw rhan helaeth o’r safle.

Gweithgareddau

Brigo Tonnau. Cyrchfan frigdonni sydd wedi hen ennill ei le; mae Porth Mawr fel pe bai ar waith tuag amser penllanw. Gall y cerrynt terfol oddi ar Drwynhwyrddyn fod yn gryf iawn pan fydd hi’n benllanw a dylid eu trin â pharch. Gwyliwch rhag y clogfeini mawr arunig sydd ar begwn gogleddol y traeth yn arbennig a gweddillion hen long wedi dryllio sydd i’w gweld yn rhan ddeheuol y traeth pan fydd y llanw ar drai. Gall y traeth a’r morglawdd fynd yn orlawn o bobl yn ystod cyfnodau prysur. Rhwng misoedd Gorffennaf ac Awst, bydd achubwyr bywyd tymhorol yn gweithredu system o gylchfaeo. Er mwyn arbed gwrthdaro gydag unrhyw frigdonwyr a chaiacwyr, cynhyrchwyd taflen sy’n cynnwys nodyn yn tynnu sylw at arferion a moeseg brigdonni. (Ar gael o Ganolfannau Gwybodaeth, gofalwr y maes parcio neu gaffi’r traeth).
Caiacio. Mae caiacau yn gwneud defnydd cynyddol o Borth Mawr. Gall dechreuwyr a grwpiau mawr fodd bynnag fod yn berygl i ddefnyddwyr eraill ac ar ddiwrnodau prysur mae Niwgwl yn ddewis boddhaol a llawer mwy diogel.

Dringo. Ceir nifer o greigiau sy’n wynebu’n bennaf tua’r gogledd a’r gorllewin ar Benrhyn Tyddewi. Mae nifer o’r llwybrau yn rhai eithaf difrifol ac nid yw’n hawdd dod o hyd iddynt. Mae rhan helaeth o’r pentir yn anaddas ar gyfer dringwyr ac ni fydd grwpiau hyfforddi yn defnyddio’r safle.

Mae cyfyngiadau tymhorol – cyfnodau pan fydd adar yn nythu - ar waith ar Craig Coetan, Mur Cenhinen a Sarn Gwylwyr y Glannau (Coastguard Ledge) (o 1af Chwefror – 31ain Gorffennaf. Am fanylion pellach, gweler teithlyfrau’r ardal neu’r arwyddion ar y safle).
Mae’r teithlyfrau canlynol yn cynnwys manylion am yr ardal:
‘Climber Club Guide to Wales - Pembroke’ gan John Harwood, Dave Viggars.
Pysgota. Ceir safleoedd pysgota poblogaidd ym Mhenrhyn Tyddewi, Porthmelgan a Penlledwen; mae llwybrau sefydledig yn arwain at y safleoedd hyn. Dylid defnyddio’r rhain yn hytrach na thorri llwybrau newydd.

Manylion Pwysig

Cyfyngir parcio cerbydau a threlars i’r maes parcio ym Mhorth Mawr. Gall cerbydau ddefnyddio’r traeth yn unig ar gyfer lansio a dychwelyd cychod. Ceir mynediad cyhoeddus i Benrhyn Tyddewi ar hyd llwybr yr arfordir er bod nifer o lwybrau troed yn ei gwneud hi’n bosibl mynd ar deithiau cerdded cylchol.

Nodiadau

Porth Mawr
Gwaherddir cwn ar Draeth Porth Mawr rhwng Mai - Medi.
Os gwelwch yn dda, defnyddiwch y system gylchfaeo pan fydd honno mewn grym.
Gall pysgod Gwehydd (Weaver fish) fod yn berygl, yn arbennig pan fydd y llanw yn isel.
Dysgwch a chadwch at foeseg brigdonni, os gwelwch yn dda.

Penrhyn Tyddewi
Defnyddiwch y toiledau cyn mynd â grwp allan ar y pentir, os gwelwch yn dda
Dylai Grwpiau defnyddwyr rheolaidd gysylltu â’r Ymddiriedolaeth Genedlaethol neu’r Parc Cenedlaethol i drafod manylion pellach am y safle cyn ei ddefnyddio.
Mae ‘garddio’ yn dinistrio cymunedau planhigion gwerthfawr mewn agennau/ar ysgafellau a dylid osgoi hyn.
Wrth roi cyfarwyddiadau neu drefnu llwybrau, cadwch at arwyneb y creigiau caled os gwelwch yn dda, yn hytrach na’r ardaloedd lle ceir llystyfiant.
Peidiwch â symud creigiau neu gerrig sy’n gysylltiedig â chaer y pentir.
Ar ôl cyfnodau o dywydd sych, byddwch yn ofalus iawn nad ydych yn dechrau tân.

Rhifau Cyswllt Defnyddiol

• Yr Ymddiriedolaeth Genedlaethol – 01348 837860
• Parc Cenedlaethol Arfordir Sir Benfro – 01437 764636
• Gwylwyr y Glannau, Aberdaugleddau – 01646 690909
• Cyngor Cefn Gwlad Cymru - 01437 766646
• Archaeoleg Cambria - 01558 823121
• Hostel Ieuenctid Llaethdy - 01437 720345

TELEFFON ARGYFWNG Y TU MEWN I ADEILAD ACHUB BYWYD PORTH MAWR
TELEFFON CYHOEDDUS YN Y MAES PARCIO