Cerdded

Mae Sir Benfro yn gyrchfan poblogaidd i gerddwyr. Llwybr Arfordir Sir Benfro a Mynyddoedd y Preselau yw’r mannau cerdded sy’n denu’r mwyafrif. Mae llwybr yr arfordir, sy’n 185 milltir (299km) o hyd, yn ymdroelli o gwmpas yr arfordir ac yn cynnig golygfeydd ysblennydd o amgylchfyd yr arfordir gan gynnwys clogwyni uwchlaw’r môr, rhostir, traethau a chilfachau a dyma un o’r 18 Llwybr Cenedlaethol sydd i’w gweld yn y DU. Mae’r llwybr yn addas iawn ar gyfer cerddwyr o bob math ac mae’n cynnig dewis o deithiau cerdded byr, hamddenol neu lwybrau hirach, mwy heriol. Mae pob llwybr bron yn rhoi cyfle i chi brofi rhywfaint o letygarwch Sir Benfro wrth i chi fynd ar eich taith.

Cewch olwg ar y sir o bersbectif arall ar Fynyddoedd y Preselau. Maent yn codi i uchder o 536 metr ac yn cynnig golygfeydd hynod drawiadol ar draws y sir yn ogystal â’r ‘Heol Aur’, llwybr 7 milltir o hyd sy’n cysylltu anheddau hynafol y Celtiaid ar hyd crib y Preselau.

Mae’r teithiau ar hyd Llwybr yr Arfordir a thrwy fynyddoedd y Preselau wedi’u mapio’n dda ac mae nifer o daflenni ar gael oddi wrth fudiadau lleol fel Awdurdod y Parc Cenedlaethol a Lonydd Glas Sir Benfro (Pembrokeshire Greenways). Ochr yn ochr â’r llwybrau hyn mae oddeutu 453 milltir o ffyrdd yn y sir sy’n dilyn llwybrau ceffyl a llwybrau troed mewndirol a phob un ohonynt yn rhoi cyfle i chi fwynhau golygfeydd a chynefinoedd aber y Cleddau a mannau eraill.

Daeth cerdded llwybr yr arfordir yn gamp haws o lawer pan gychwynnwyd gwasanaeth bws y Pâl Gwibio (Puffin Shuttle) sy’n mynd yn ôl a blaen ar draws y sir. Bu’r gwasanaeth gwennol hwn yn llwyddiant mawr ac mae’n galluogi cerddwyr i gynllunio teithiau cerdded na fyddai modd iddyn nhw o bosibl eu cyflawni pe baent yn teithio i’r man cychwyn mewn car. Ceir mwy o wybodaeth am yr amserlenni ar gyfer y flwyddyn i ddod yn. Drwy gydol y flwyddyn, bydd arbenigwyr lleol yn trefnu teithiau cerdded tywysedig ar ran Awdurdod Parc Cenedlaethol Arfordir Sir Benfro. Yn ystod y teithiau hyn ceir sylwebaeth ar y fflora a ffawna sydd i’w gweld ar y ffordd a chewch oleuni pellach hefyd ar arfordir Sir Benfro ei hun.

Dylech ystyried y canlynol pan fyddwch yn cerdded yn Sir Benfro:

• SIARADWCH â chanolfannau Gwybodaeth, awdurdodau lleol a pherchnogion tir cyn i chi gerdded a mynnwch ganiatâd, yn arbennig os nad ydych yn cerdded ar hyd llwybr yr arfordir. Mae’n bosibl y byddan nhw hefyd yn ymwybodol o wybodaeth leol fydd yn bwysig i chi a’r amgylchedd.

• EWCH ADREF gan wybod eich bod wedi gadael yr ardal mor ddigyffwrdd ag oedd pan gyrhaeddoch yno a’i bod yn barod i eraill ei mwynhau eto.

• SICRHEWCH eich bod yn ymwybodol o’r ardal o’ch cwmpas ar bob adeg yn ystod eich taith gerdded; dylech osgoi crwydro oddi ar lwybrau dynodedig. Mae’n hawdd iawn i chi niweidio neu ddinistrio nifer o’r planhigion prin sydd i’w gweld ar rai o’r llwybrau hyn drwy gamu arnynt.

• GOFYNNWCH am unrhyw godau ymddygiad lleol, is-ddeddfau ac amodau yn ogystal ag arferion da cyffredinol a chanllawiau diogelwch a dilynwch nhw. Wedi’r cyfan, mae rheswm dros eu bodolaeth.

• PENDERFYNWCH ar eich llwybr a gwnewch ymchwil arno cyn i chi gychwyn. Dylech osgoi aflonyddu ar fywyd gwyllt lle bynnag y bydd hynny’n bosibl. Mae sawl rhywogaeth o fywyd gwyllt yn byw yn, ar neu o amgylch nifer o’r llwybrau a’r lonydd poblogaidd hyn, yn arbennig yn ystod y tymhorau nythu a magu (Adar Mawrth - Gorffennaf, Morloi Awst - Chwefror). Dylech osgoi tarfu neu aflonyddu arnynt yn ddiangen; gallech fod yn cyflawni trosedd griminal!

Os gwelwch unrhyw anifail neu aderyn gwyllt sydd, yn eich barn chi, wedi ei anafu neu mewn cyfyngder, cysylltwch â’r RSPCA ar 08705 555 999